Een AI-systeem dat jouw zoekvraag niet snapt en dan maar ter plekke een antwoord verzint dat overtuigend klinkt, maar niet klopt: het klinkt als science fiction, maar gebeurt echt. Lees wanneer een AI-hallucinatie kan ontstaan en hoe je als redacteur de kans verkleint dat een AI-tool jouw content verkeerd gebruikt.
Wanneer is het risico op een AI-hallucinatie het grootst?
Het risico op een AI-hallucinatie is groter als een tool specifieke feiten moet geven waarvoor hij geen actuele, betrouwbare bron kan raadplegen. Dit gebeurt omdat AI geen bewustzijn heeft of dingen 'weet' zoals een mens dat doet.
AI werkt niet met feiten, maar op basis van patronen in taal: de tool gebruikt patronen uit grote hoeveelheden tekst om te voorspellen welke informatie waarschijnlijk relevant is. Vaak leidt dat tot een nauwkeurig antwoord, maar dus niet altijd.
Gebruikers zouden zich bij het gebruik van AI altijd bewust moeten zijn van dit risico. Alertheid is vooral geboden bij het opzoeken van specifieke, actualiteitsgevoelige informatie, zoals:
- exacte datums in documenten;
- actuele cijfers;
- namen van personen in specifieke functies;
- details in wetteksten;
- versienummers;
- en informatie die niet in de beschikbare bronnen of trainingsgegevens staat, of waarvoor de tool geen actuele bron kan raadplegen.
Het verraderlijke aan een antwoord van een AI-tool is dat het taalgebruik vaak grammaticaal correct is, inhoudelijk geloofwaardig overkomt en goed aansluit bij de rest van het gesprek. De gegenereerde tekst kan zelfs nuances bevatten. Daardoor kan een onjuist antwoord voor een gebruiker toch betrouwbaar lijken.
Wat kun je wél veilig aan een AI-tool vragen?
Het risico op een AI-hallucinatie is aanzienlijk kleiner bij zoekopdrachten of opdrachten waarvoor de tool geen specifieke feiten hoeft op te sommen en waarvoor hij kan beschikken over actuele en betrouwbare bronnen. Dit is onder andere het geval bij:
- samenvattingsverzoeken;
- vertaalopdrachten;
- toegankelijker taalgebruik (zoals de prompt: herschrijf deze tekst naar A2-taalniveau);
- creatief ingestoken vragen, zoals bij een brainstorm of suggesties voor een Sinterklaasgedicht;
- of het laten controleren van een tekst op typo's en grammaticale fouten.
Hoe verklein je als redacteur het risico op een AI-hallucinatie?
Hallucinaties ontstaan vooral wanneer een AI-tool een gat in zijn informatie opvult met iets wat wel plausibel klinkt, maar niet altijd klopt. Als redacteur kun je de kans daarop verkleinen door:
1. Zo volledig mogelijk te zijn
Een AI-tool zal eerder onjuiste conclusies trekken als een onderwerp wel wordt genoemd, maar concrete informatie op dezelfde pagina ontbreekt. Als je schrijft "Tariefswijziging op komst (...)" zonder aan te geven wanneer die aanpassing ingaat, kan een AI-tool die ontbrekende details zelf gaan invullen en die kunnen onjuist zijn. Schrijf dus altijd het antwoord uit, niet alleen de verwijzing ernaar.
Dit is misschien nog wel belangrijker bij specifieke cijfers, termijnen of uitzonderingen op wettelijke regels. Zijn er belangrijke deadlines of afwijkende situaties van toepassing? Schrijf die dan expliciet uit. Doe dit bij voorkeur op dezelfde pagina.
| Fout | Onze tarieven zijn vanaf volgende maand hoger. |
|---|---|
| Goed | De tarieven worden met 5% verhoogd per 1 januari 2027. |
2. Voorzichtig te zijn met beeldspraak
De meeste AI-tools begrijpen beeldspraak steeds beter, maar kunnen metaforen, ironie of dubbelzinnige formuleringen soms nog letterlijk interpreteren, vooral wanneer er weinig context wordt geboden. Dat kan onhandig zijn, want mensen kunnen een grappige formulering of ironische opmerking in een tekst juist weer een verrijking vinden.
Hier is het zaak om voor de gulden middenweg te kiezen. Het is echt niet zo dat je als schrijver met AI in je achterhoofd nooit meer iets spitsvondig mag opschrijven, maar wees je ervan bewust dat die informatie mogelijk letterlijk wordt overgenomen door AI-tools. Gebruik daarnaast alleen vakjargon als dat echt nodig is, en voeg dan altijd een heldere definitie toe op dezelfde pagina.
3. Data in tabellen te plaatsen
Cijfers, openingstijden, programmagegevens of productkenmerken en -vergelijkingen kun je beter in een tabel zetten. De meeste modellen kunnen tabellen nauwkeurig uitlezen (mits de kolomkoppen duidelijk zijn), waardoor de kans groter wordt dat de AI-tool de gegevens correct interpreteert en overneemt.
4. Antwoorden op vragen in een FAQ-overzicht te plaatsen
Zet antwoorden op veelgestelde vragen in een FAQ-contentblok (op PRO noemen we dat een accordeon). Dat is niet alleen bevorderlijk voor de GEO-waarde van jouw website en hoe goed jouw content vindbaar is in zoekmachines en AI-systemen, maar verkleint ook de kans op hallucinaties.
De vraag moet je dusdanig formuleren zoals een mens hem zou stellen, en het antwoord moet volledig zijn en geen onnodige doorverwijzingen bevatten. "Zie deze subpagina voor meer informatie" is geen antwoord dat een AI-assistent kan citeren. Het risico dat hij dan zelf maar wat bedenkt, neemt dan toe.
5. Belangrijke content up-to-date te houden
Staat er beleidsinformatie op je site waaraan nog wel eens iets moet worden gewijzigd? Zorg dan dat je deze informatie altijd tijdig bijwerkt - zet hiervoor eventueel een vast moment in je agenda - en voeg boven de actualiteitsgevoelige inhoud de zin 'Laatst bijgewerkt op: datum xx jaartal' toe. Zo geef je AI een zetje in de goede richting. Een duidelijke publicatie- of revisiedatum helpt AI-tools en zoekmachines om beter te beoordelen hoe actueel informatie is.
Controleer tot slot regelmatig of belangrijke gegevens, zoals openingstijden, contactgegevens of voorwaarden, op alle pagina's hetzelfde zijn. Tegenstrijdige informatie maakt het voor AI-tools namelijk moeilijker om vast te stellen welke informatie juist en actueel is.
Tip: op PRO kun je sommige content, zoals de data in grafieken, in een verzameling plaatsen: dan hoef je actualiteitsgevoelige informatie nog maar op één plek in het cms bij te werken. De bijgewerkte informatie wordt dan direct zichtbaar op alle pagina's waarop de content te zien is.